على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2700

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

مىآورند و در معدن به حالت اكسيد مىباشد و ظروف مسين و يا آهنين طباخى و جز آن را از پردهء نازكى قلعى اندود مىكنند و تخته‌هاى آهن سفيد كرده كه معروف بحلبى مىباشند عبارتند از آهن اندوده شدهء از قلعى ، و برنج عبارت است از مس و قلعى . و قلعى كردن : اندود كردن ظروف با قلعى . قلعى ( qal'iyy ) و ( qala'iyy ) ص . ع . رصاص قلعى : رصاص نيكو و يا رصاص بسيار سپيد . و رصاص قلعى : كذلك . قلعى ( qala'iyy ) ص . ع . سيف قلعى : شمشير منسوب بمرج القلعة . قلعيگر ( qal'i - gar ) ا . پ . كسى كه ظروف را قلع اندود مىكند . قلغنج ( qalqanj ) ا . پ . قفل . و حلقهء در و دروازه . قلغند ( qalqand ) ا . پ . پرچين ميخ در سم اسب و جز آن . قلغه ( qalqe ) ا . پ . گل . و علامت و نشان رتبه و درجه‌اى كه به روى عمامه نصب كنند . قلغه سلطان ( qalqe - solt n ) ا . پ . نايب و يا برادر كوچكتر كريم تاتارى . قلف ( qalf ) ا . ع . از بن بركندگى ناخن . قلف ( qalf ) ا . ع . ج . قلفة ( qalfat ) . قلف ( qalf ) م . ع . قلف الخاتن القلفة قلفا ( از باب نصر ) : بريد ختنه كننده پوست نره را و يا از بيخ بريد آن را . و قلف الشجرة قلفا ( از باب ضرب ) : پوست باز كرد درخت را و خشود . و قلف الدن قلفا و قلفة : برداشت گل سرخم را . و قلف الشيئ : برگردانيد آن چيز را . و قلف السفينة : از ليف خرما برهم دوخت تخته‌هاى كشتى را و بقير گرفت درزهاى آن را . و قلف العصير : كف برآورد شيرهء انگور . قلف ( qelf ) ا . ع . جلت خرما . و پوست هر درخت كه باشد . و پوست درخت كندر . و پوست درخت انار . و جاى درشت . قلف ( qolf ) ع . ج . اقلف و قلفاء . قلف ( qolf ) ا . پ . مقلوب قفل تازى و بمعتى آن يعنى كليدانه و فلجم . قلف ( qalaf ) ا . ع . ج . قلفة ( qalafat ) . قلف ( qalaf ) م . ع . قلف الرجل قلفا ( از باب سمع ) : بىختنه ماند آن مرد . قلف ( qolaf ) ع . ج . قلفة ( qolfat ) . قلف ( qolof ) ع . ج . قليفة . قلف ( qellaf ) ا . ع . سيل آورد خشك شده . قلفاء ( qalf ' ) ص . ع . مؤنث اقلف : زن بىختنه مانده . ج : قلف ( qolf ) . و سنة قلفاء : سال ارزان و فراخ . قلفات ( qalaf t ) ع . ج . قلفة ( qalafat ) . و ج : قلفة ( qalfat ) . قلفان ( qalaf ne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه : دو كرانهء بروت . قلفة ( qalfat ) ا . ع . جلت خرماى بحرانى . ج : قلف ( qalf ) و قلفات . و قولهم : اقتلفت منه اربع قلفات : چهار جلت خرما از وى گرفتم بىكيل و وزن . قلفة ( qalfat ) م . ع . قلف قلفا و قلفة . مر . قلف ( qalf ) . قلفه ( qelfat ) ا . ع . گياه سبزى كه بار آن را شتران بحرص . تمام خورند . و ناخن از بن بركنده شده . قلفة ( qolfat ) ا . ع . غلاف سر نره كه به فارسى خروسك و خروسه نيز گويند . ج : قلف ( qolaf ) . قلفة ( qalafat ) ا . ع . غلاف سر نره . ج : قلف ( qalaf ) و قلفات . قلفتان ( qolfat ne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه : دو كرانهء بروت . قلفحة ( qalfahat ) م . ع . قلفحه قلفحة : خورد همه آن را . قلفع ( qelfa ' ) و ( qelfe ' ) ا . ع . گل تراشهء تركيده و پاره پاره شده . و آنچه از آهن وقت كوفتن برافتد و پراكنده شود . قلفعة ( qelfe'at ) ا . ع . خاك دروا شده كه زير آن سماروغ برآمده باشد . و سبوسه مانندى كه بر پوست شتر گرگين باشد و بدست ماليدن بريزد . قلفونيا ( qolfuniy ) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - نوعى از صمغ درخت صنوبر . قلفه ( qalfe ) ا . پ . نايب معلم . قلفى ( qolfi ) ا . پ . قالب و ظرف در دارى كه در آن چيزهاى بسته و يخ كرده را قالب گيرند . قلق ( qalaq ) ا . ع . بىآرامى و اضطراب . قلق ( qalaq ) م . ع . قلق قلقا ( از باب سمع ) : بىآرام گرديد و مضطرب شد . و جنبيد . قلق ( qalaq ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بىآرامى و پريشانى و بىقرارى . و ناپايدارى . و آشفتگى و اضطراب و تلواسه . قلق ( qaleq ) ص . ع . رجل قلق : مرد بىآرام . و امراة قلق الوشاح : زن جنبان گردن بند . قلقاس ( qolq s ) ا . ع . بيخ گياهى كه آن را پزند و خورند . قلقال ( qalq l ) ا . ع . جنبش ( اسم است قلقلة را ) . قلقال ( qelq l ) م . ع . قلقل قلقلة و قلقالا . مر . قلقلة ( qalqalat ) . قلقال ( qelq l ) ا . ع . لفج شتر . قلقديس ( qolqadis ) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - زاج سبز . قلقطار ( qolqat r ) ا . ع . - مأخوذ از يونانى - زاج زرد و يا اكسيد سرخ آهن . قلقل ( qelqal ) ا . ع . درخت انار كه در جاى بىآب رويد .